1918-1939

Sergiusz Piasecki – „Bogom nocy równi”

Written by | 1918-1939, Leksykon powieści szpiegowskiej

„Bogom nocy równi” to kontynuacja powieści „Piąty etap” czyli historii Romana Zabawy, funkcjonariusza polskiego wywiadu, który na początku lat 20-tych XX wieku, wielokrotnie przekrada się przez granicę polsko-sowiecką, aby werbować i prowadzić agentów. Ulokowanych przede wszystkim w wojsku, ale także WCzK/OGPU i administracji. Patrząc od strony pragmatyki wywiadowczej można w tej książce poszukać listy zakazów, których przekraczać nie wolno. Bohater Piaseckiego łamie prawie wszystkie.

Powieść to częściowo kontynuacja dziennika Zabawy, w którym dokumentuje on proces degrengolady, w  jaką popada na skutek stresu i działania w warunkach ciągłego zagrożenia życia. Jest także trochę o wywiadowczej biurokracji, ale raczej w krzywym zwierciadle, jako systemu który toleruje niedopuszczalne wyskoki funkcjonariuszy z alkoholem i narkotykami, oszustwa związane z wymyślaniem informacji pochodzących od agentów, współpracę z przemytnikami.

Jeden z wątków dotyczy zasadzek organizowanych przez sowieckie służby na kurierów i przemytników. Szczególnie niebezpiecznych, dla tych którzy nie przestrzegają zasad bezpieczeństwa. WCzK nie czekało na polskich szpiegów z założonymi rękami. Aby rozpoznawać działania polskiego wywiadu, prowadziło agentów nie tylko wśród przemytników i przewodników. Znajdowało ich także po polskiej stronie.

W powieści Piaseckiego, Roman Zabawa postanawia osiedlić się na stałe w Związku Radzieckim. Nie jest jasne czy za zgodą przełożonych, a nawet czy jego szefowie w ogóle o tym wiedzą. Zostaje technikiem w centrum łączności, co wcale nie znaczy, że usiłuje przechwytywać depesze lub rozmowy. Praca daje mu tylko kamuflaż potrzebny do wyjazdów poza Mińsk. W tym czasie pogłębia się jego uzależnienie od alkoholu i kokainy.

Prawdziwym powodem planów osiedlenia się w ZSRR na stałe jest to, że Zabawa zakochuje się i zaręcza się z siostrą swojej dawnej, jeszcze przedwojennej narzeczonej. Aby wyjazdy na spotkania z agentami nie uniemożliwiały mu randek, rekrutuje kurierkę, osobę którą widział pierwszy raz w życiu. Co gorzej jest to kobieta więziona wcześniej przez WCzK i z tego powodu może w każdej chwili ponownie trafić pod lupę policji politycznej. Mimo to okazuje się ona całkiem sprawnym łącznikiem, ale ponieważ oferuje samodzielne próby zdobywania informacji, Zabawa – przywołując jakieś resztki odpowiedzialności i zasad wyniesionych ze szkoleń – powstrzymuje ją przed tym. W zamian za ryzykowne usługi oferuje jej pomoc w ucieczce na zachód.

Dla uzupełnienia obrazu tej dość obłędnej karuzeli na której mieszają się zadania wywiadowcze, alkohol, narkotyki i stałe lub przygodne romanse, Piasecki wikła swojego bohatera w epizod z sowiecką dziennikarką, specjalizującą się w tematyce wojskowej. Jak łatwo się domyśleć, także ona okazuje się szybko, niezbyt starannie zakonspirowanym nielegałem.

Z opisu wydawcy:

Bogom nocy równi jest kontynuacją „Piątego etapu”. Powieść ta napisana i wydana w rok po opuszczeniu więzienia przez Piaseckiego (1938) opowiada o przygodach pracowników i współpracowników polskiego wywiadu. Jej akcja rozgrywa się na pograniczu polsko-sowieckim i w Rosji sowieckiej w latach dwudziestych. Przebywając na emigracji autor wydał skróconą wersję książki (1950), łącząc niektóre wątki Piątego etapu i Bogom nocy równi w jeden tom. Edycja niniejsza jest oparta na ostatnim pełnym wydaniu książkowym z 1938 roku.

Wydawnictwo LTW; Łomianki 2014, str. 330;

Ostatnia modyfikacja: Grudzień 10, 2017