1918-1939

Robert Harris – „Monachium”

Niewielka grupa przeciwników Hitlera, w 1938 roku, usiłuje nakłonić Wielką Brytanię, aby bardziej zdecydowanie przeciwstawiła się aneksji części Czechosłowacji, pod pretekstem przyłączenie terenów zamieszkałych przez Niemców sudeckich. Liczą, że dzięki temu uda się doprowadzić do przesilenia politycznego i w konsekwencji odsunąć Hitlera od władzy. Do przekonania Brytyjczyków próbują wykorzystać kontakty wywiadowcze. Tyle, że tajną dyplomację muszą oprzeć na dwóch amatorach.To w powieści szpiegowskiej prawdziwa rzadkość. Analiza zdrady nie ze strony służby przyjmującej defectora, tylko ze strony tych, którzy planują – skłonieni patriotycznymi pobudkami – przekazać wrażliwe informacje wojskowe i polityczne obcej służbie.

Rober Harris opisuje te same czasy i bardzo podobne mechanizmy jak te, które opowiedział Michael Dobbs w „Wojnie Winstona”. W książce Harrisa również wątek szpiegowski jest w zasadzie marginalny. Dotyczy bardziej potrzeby zachowywania w tajemnicy negocjacji dyplomatycznych. I tego w jaki sposób, w ich trakcie, ukrywać swoje rzeczywiste cele. Zwraca także uwagę na potrzebę kontrwywiadowczej ochrony takich negocjacji. Pomimo jej pozornego braku, los głównych bohaterów powieści wydaje się, w pewnym momencie, wisieć na włosku.

Ale mechanizm głównej intrygi jest ciekawy. Wysoki oficer Abwehry ustala, że w niemieckiej i brytyjskiej delegacji uczestniczyć będą dyplomaci, którzy razem studiowali i się przyjaźnili. Trzeba w związku z tym odświeżyć tę znajomość, ale wcześniej dotrzeć w Londynie do Brytyjczyka, żeby mu podrzucić informacje, które pomogą go wciągnąć do tajnej gry. Posługuje się jedną z najbardziej typowych wówczas metod przekazania pakietu wiadomości obcej służbie. Anonimowy samochód podrzuca kopertę z dokumentami praktycznie pod nogi dyplomaty. Analiza ich treści pozwala wyciągnąć wniosek, że są autentyczne.

Szef brytyjskiego wywiadu decyduje się tę grę podjąć, pomimo że zdaje sobie sprawę, że jej efekty wcale nie muszą być zgodne z doraźną interpretacją racji stanu. W samolocie z Londynu umieszcza osoby mające nawiązać kontakt. W gruncie rzeczy kluczowe spotkanie było tak dobrze pomyślane, że powinno się zdarzyć nie zwracając niczyjej uwagi. Jednakże żaden z dwóch jego uczestników nie jest wyszkolonym oficerem wywiadu. Szczególnie Brytyjczyk popełnia szkolne błędy. Mimo wszystko zadanie udaje się wykonać z sukcesem. A to, że historia nie wykorzystała szansy zaproponowanej przez grupę niemieckich spiskowców i wywiad brytyjski, to już zupełnie inna sprawa. Najsmutniejsze jest w tej powieści, że czytając o atmosferze antysemityzmu i ksenofobii w III Rzeszy można mieć chwilami wrażenie, że to całkiem współczesna powieść. Wydaje się, że Robert Harris chce przestrzec swoich czytelników.

Z opisu wydawcy:

Thriller szpiegowski Roberta Harrisa, autora międzynarodowych bestsellerów.

Opowieść o lojalności i zdradzie, osnuta wokół brzemiennej w skutki konferencji monachijskiej z 1938 roku.

Hitler jest zdecydowany, by rozpocząć wojnę. Chamberlain desperacko walczy, aby utrzymać pokój. Wszystko rozegra się w mieście, które na zawsze będzie kojarzone z tą sprawą. Monachium.

Hugh Legat jest wschodzącą gwiazdą brytyjskiej służby dyplomatycznej. Na Downing Street 10 zajmuje stanowisko osobistego sekretarza premiera Neville’a Chamberlaina. Rikard von Holz pracuje w sztabie niemieckiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych – i jest członkiem tajnego antyhitlerowskiego ruchu oporu. Obaj mężczyźni przyjaźnili się w Oxfordzie w latach dwudziestych, ale od tamtego czasu nie mieli ze sobą kontaktu. Teraz, kiedy Hugh leci z Chamberlainem z Londynu do Monachium, a Rikard towarzyszy Hitlerowi w nocnym pociągu z Berlina, ich drogi znów się skrzyżują. Robert Harris przedstawia skomplikowaną relację dwóch przyjaciół na szeroko zarysowanym tle politycznym. Bohaterom fikcyjnym i ich elektryzującym układom towarzyszą postaci historyczne tamtych czasów: Hitler, Chamberlain, Mussolini, Daladier.

Przekład Andrzej Szulc; Wydawnictwo Albatros; Warszawa 2018; str. 396;

Ostatnia modyfikacja: Kwiecień 29, 2018