Leksykon powieści szpiegowskiej

Naveed Jamali – „Jak złapać rosyjskiego szpiega”

Młody Amerykanin pakistańsko-francuskiego pochodzenia, po zamachu na World Trade Center w 2001 roku, postanawia zostać oficerem wywiadu. Pomimo niezłych wyników na testach i studiów na kilku uczelniach nie zostaje przyjęty ze względu na brak doświadczenia. Wtedy przypomina sobie, że jego rodzice prowadzą firmę specjalizująca się w docieraniu do informacji, a jednym z jej klientów jest rosyjskie przedstawicielstwo przy ONZ w Nowym Jorku. Zakupami Rosjan z kolei interesuje się FBI. Młody człowiek postanawia wykorzystać tę sytuację.

Książka opowiada o budowie relacji podwójnego agenta-oferenta, który równocześnie przekonuje oficera rosyjskiego wywiadu, że może zdobywać dla niego przydatne informacje oraz komórkę FBI, że ta współpraca może być dla nich interesująca.

To także opowieść o studencie, który wykorzystując swoje wyjątkowe umiejętności interpersonalne, bez żadnej profesjonalnej legendy i niezbędnych do tego dokumentów, potrafi wyciągnąć ze specjalistycznej biblioteki dane o parametrach amerykańskich samolotów bojowych by „sprzedać” je Rosjanom.

I to co chyba najważniejsze. Naveed Jamali dość bezpośrednio i raczej bez nadęcia opisuje jaki stres musi przechodzić podwójny agent. Z jednej strony naciskany i wykorzystywany przez Rosjan, z drugiej nie może przekroczyć cienkiej linii, która spowodowałaby przerwanie kontroli FBI nad każdym jego krokiem. A jedynym narzędziem tej kontroli wobec dość niefrasobliwego (uwielbiającego ostrą jazdę samochodem, i amatora tatuażu) imigranta jest samodyscyplina.

Opowiedziana historia, jest przynajmniej w części prawdziwa. Dotyczy fragmentu większej operacji FBI przeciwko oficerom GRU w Stanach Zjednoczonych. Autor o tym nie pisze, i prawdopodobnie nie wie, ale jego trzyletnie działania miały prawdopodobnie potwierdzić rzeczywistą rolę rosyjskiego przedstawiciela w ONZ i rozpoznać jego kontakty. Ale kreatywność, odwaga i umiejętność udawania młodego człowieka, odegrała w niej jedną z kluczowych ról.

Z opisu wydawcy:

Przez trzy lata Naveed szpiegował na rzecz Rosjan, wymieniając pendrive’y z ściśle tajnymi informacjami na wypchane gotówką koperty. Sprzedawał sekrety USA przy stolikach w hałaśliwych restauracjach i na opustoszałych parkingach.
A przynajmniej tak myśleli Rosjanie…
W rzeczywistości był podwójnym agentem ściśle współpracującym z FBI. Nie dysponował wcześniej żadnym doświadczeniem. Wszystko, co wiedział o pracy w kontrwywiadzie, pochodziło z książek, filmów i seriali. Mimo to sprawnie odnalazł się w roli szpiega. Kiedy zrobiło się naprawdę gorąco, stało się jasne, że jego operację trzeba zakończyć. W wojnie nerwów wygra on, zwykły chłopak z przedmieścia, albo niebezpieczni agenci Moskwy.
Zimna wojna wcale się nie skończyła. Gra o dominację na świecie przeszła w nową, bardzo intensywną fazę, o czym nie zdajemy sobie sprawy. Książka Jamali Naveeda odsłania kulisy operacji, których powodzenie przesądza o światowym pokoju.

Przekład Mariusz Gądek; Wydawnictwo Znak Litera Nova; Kraków 2015, str. 348;

Ostatnia modyfikacja: Czerwiec 2, 2017