Inne

John Le Carre – „Single & Single”

Melodramat o zdradzie.

„Kiedy strzelasz do niedźwiedzia, najlepiej jest celować w oko, ponieważ całe ciało niedźwiedzia poza okiem okrywa kuloodporna zbroja z zeschłego błota” – taki mniej więcej stan wiedzy o byłym Związku Radzieckim prezentuje jeden z najpopularniejszych autorów powieści szpiegowskich w najnowszej książce „Single & Single” (Amber). Możemy także przeczytać, że Rosjanie są rubaszni, ale i przebiegli. Najbardziej pozbawione skrupułów typy poznaje się po tym, że albo bez przerwy rozmawiają przez telefon komórkowy, albo są Polakami.

Mafia rosyjska i jej powiązania z byłym KGB to jeden z najpopularniejszych tematów współczesnych mediów. Nie sposób się więc dziwić, że sam Le Carre postanowił się z nim zmierzyć. Robi to oczywiście po swojemu. Mniej więcej do połowy książki nie wiadomo, o co chodzi.

W „Single & Single” mamy całe instrumentarium powieści sensacyjnych: nieudany program ochrony świadków, międzynarodową strukturę do prania pieniędzy, mafię rosyjską zalewającą resztę świata narkotykami, bronią i materiałami rozszczepialnymi. I wreszcie przestępczą intrygę wymyśloną przez trzech byłych agentów wywiadów: radzieckiego, brytyjskiego i polskiego.

Nie brakuje także najmodniejszych tematów, czyli nielegalnych transakcji najpoważniejszych banków i odpowiedzi na pytanie, w co najlepiej zainwestować brudne pieniądze – oczywiście w przemysł turystyczny i przekupnych policjantów. Znajdujemy też polski wątek. Pisarz wprowadza osobę doktora Mirskiego. Niemal za każdym razem, kiedy opisuje dokonane przez niego łajdactwa, podkreśla, że jest on Polakiem. To nie pierwszy wypadek, kiedy nasz rodak trafia na strony powieści Le Carre. Tyle że ten z „Wojny w lustrze” wydaje się sympatyczniejszy.

Charakterystyczne u Le Carre opisy rozmyślań bohaterów są w tej powieści rozdęte do przesady. Na pierwszych sześciu stronach książki poznajemy myśli człowieka, który ma w głowę wycelowany pistolet. Dalej dowiadujemy się, co czuje osobnik idący pierwszy raz w życiu złożyć donos tajnym służbom, co niepokoi syna zamierzającego wydać własnego ojca itd.

W tej książce wszyscy zdradzają wszystkich. Główny bohater (Single junior) rozstaje się z żoną, bo ona go zdradza. Później z nim swojego męża zdradza żona byłego oficera KGB. Potem on ją zdradza z nauczycielką gruzińskiego. Oficerowie wywiadów zdradzają swoje kraje po to, by założyć organizację przestępczą… i dalej zdradzać swoich mocodawców. Nomenklaturowy biznes oszukuje Rosjan po to, żeby sprzedawać ich krew do Stanów Zjednoczonych. Z kolei zwycięski aparat władzy po obaleniu Gorbaczowa wystawia do wiatru przedsiębiorców, od których wziął dziesiątki milionów dolarów łapówek. Zdrajcą jest wysoki funkcjonariusz Scotland Yardu, a także syn i wspólnik właściciela banku. Jeżeli ktoś kogoś w tej książce nie zdradza, to chyba tylko przez pomyłkę.

Jest to wreszcie książka o miłości i poświęceniu. Żona pozbawionego skrupułów bandyty zakochuje się w młodym bankierze, który odmawia pomocy w praniu narkotykowych pieniędzy. Bogatego finansistę tak fascynuje wnuczka (której zresztą na oczy nie widział), że daje się dopaść służbom specjalnym. Cyniczny Polak deklaruje chęć wycofania się z brudnych interesów, bo „kocha swoją żonę i dzieci”. Funkcjonariuszka supertajnej sekcji antynarkotykowej zakochuje się w agencie, co jest przecież wysoce nieprofesjonalne. Wielbiciele harlequinów będą mieli oczy mokre od łez.

Najwyraźniej przy pisaniu „Single & Single” John Le Carre był w zdecydowanie gorszej formie. Niestety.

Tekst opublikowany w dodatku o książkach do 20 numeru tygodnika „Wprost” z 16 maja 1999 r.

Z opisu wydawcy:

W górach Turcji ginie zastrzelony prawnik londyńskiego banku. Na konto podrzędnego aktora wpływa niespodziewanie ogromna suma. Na Morzu Czarnym zostaje zatrzymany rosyjski frachtowiec. Znany londyński finansista znika bez śladu…
Ujawniany stopniowo logiczny związek między tymi zdarzeniami prowadzi z małego portowego miasteczka w Devon, poprzez dżunglę wielkich interesów West Endu i ulice rządzonych przez mafię miast postkomunistycznej Rosji, do twierdz miliarderów na brzegach Bosforu i w górach Kaukazu, wiodąc tropem gigantycznej afery korupcyjnej i zbrodni…

Ostatnia modyfikacja: Czerwiec 17, 2018