Leksykon powieści szpiegowskiej

Frederick Forsyth – „Diabelska alternatywa”

Do rezydenta brytyjskiego wywiadu w Moskwie zgłasza się oferent. Z bardzo nieprofesjonalnych powodów szef placówki decyduje się na podjęcie tej współpracy bez wcześniejszej starannej weryfikacji kandydata. W efekcie SIS zyskuje bardzo cenne źródło w najściślejszych elitach władzy ZSRR. Nie tylko dlatego, że ulokowanie agenta i osobiste przyczyny, dla których nie dało się ocenić prawdziwych powodów zdrady tej osoby, nie pozwoliły do wykluczenia prowokacji, dostarczone przez nią dokumenty i nagrania sprawdzane są bardzo starannie. Okazują się zupełnie przełomowe. Przy okazji Forsyth pokazuje jakimi sposobami można i należy weryfikować źródłowe informacje.

Sprawdzane są wielotorowo: dane o produkcji zboża weryfikowane są przez wywiad satelitarny, o konsekwencjach w Ministerstwie Rolnictwa – poprzez plotki o mającej tam miejsce czystce, o zatruciu roślin sprawdzone dzięki wizji lokalnej i zerwaniu kłosów, o skutkach tego zatrucia przez staranną analizę chemiczną. Nagrania poddane są obróbce laboratoryjnej wykluczającej montaż, a głosy rozmówców porównywane z zapisami z mediów. Mimo to, jak się w końcu dowiadujemy, weryfikacja informacji nie jest wystarczającą podstawą do weryfikacji źródła.

Frederick Forsyth opowiada także jak w służbach wywiadowczych traktuje się dane od najcenniejszych źródeł (szefowie służb osobiście tłumaczą i przepisują dostarczone materiały), organizuje dla nich specjalną pocztę kurierską i skrajnie zawęża krąg odbiorców. „Diabelska alternatywa” opowiada także jak można zaplanować eksfiltrację i o tym jak zorganizowana była w  KGB, i jakimi metodami się posługiwała, specjalna komórka zabójców.

Ostatecznie chyba najważniejszym przesłaniem jest wyjaśnienie, dlaczego oficer prowadzący nie powinien wchodzić w poważne związki emocjonalne z agentem. I pomimo, że jego pomysł na rozwiązanie „diabelskiej alternatywy” okazuje się najlepszy, jego służba w wywiadzie kończy się. Przy okazji nasuwa się inna pointa, wyraźnie zresztą przez autora podpowiadana: żadna służba nie potrzebuje zbyt niezależnych i samodzielnych funkcjonariuszy.

Z opisu wydawcy:

O krok od katastrofy ekologicznej, a może nawet III wojny światowej.
Rok 1982. Świat w obliczu kryzysu, zagrożony wybuchem III wojny światowej. ZSRR brakuje ziarna, grozi mu klęska głodu na niespotykaną skalę. Kreml łakomym okiem spogląda na kraje Europy Zachodniej, rozważając uderzenie taktyczne nawet z użyciem broni nuklearnej. Sekretarz generalny KPZR potrzebuje 50 milionów ton amerykańskiego ziarna, aby nie dopuścić do zrealizowania tego scenariusza.
Tymczasem z rąk zamachowców ginie szef KGB. Zabójcy uciekają do Berlina Zachodniego, gdzie zostają ujęci. Ich mocodawca, fanatyczny Ukrainiec Andrew Drake, porywa norweski tankowiec ‚Freya’ wiozący milion ton ropy i żąda uwolnienia swoich towarzyszy – inaczej skazi całe Morze Północne.
Prezydent USA staje przed ‚diabelską alternatywą’ – każda jego decyzja może mieć fatalne następstwa. Adam Munro, brytyjski szpieg zainstalowany w Moskwie, jest jedynym człowiekiem mogącym rozwiązać kryzys i zapobiec katastrofie ekologicznej i wybuchowi nuklearnego konfliktu.
Ale i on nie jest pewny, po czyjej jest stronie…

Tłumaczenie Witold Kalinowski, Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2016, str. 511;

Ostatnia modyfikacja: Kwiecień 24, 2017